doğu hindistan şirketi

  1. 1
    1600-1874 yılları arasında Britanya'nın Hint okyanusuna olan baharat (pamuk, ipek, karabiber, çivit boya, tuz, barut yapımında kullanılan güherçile, çay, afyon) ticaretini yönetmiş Londra merkezli ilk ve en büyük ticaret şirketidir. 1600 yılında Kraliçe Elizabeth'ten kraliyet beraatı almıştır. Özel girişim olarak deniz ticaretine başlamış daha sonra hükümet hiç hisse sahibi olmasa da dolaylı olarak onun kontrolüne girmiştir. Şirket bazı istisnalar hariç Britanya'nın doğu ticaretinin (Umut Burnu'nun doğusu-Macellan Boğazı'nın batısı arası) tekelini uzun müddet elinde bulundurmuştur. 1601'de yapılan ilk seferin lideri Sör James Lancaster'dır. İkinci sefer 1604 yılında yapılmıştır. Şirket büyüdükçe hissedarları Londralı zengin ve aristokratlar olmuştur.

    Şirketin kısa adı Doğu Hint (Hindistan) Şirketi (East india Company), uzun adı ise "Doğu Hindistan'a Ticaret Yapan Londra Tüccarları İdaresi ve Şirketi"dir. (Governor and Company of MErchants of London Trading Into East indies)

    Ticaret ile başlayan girişim büyük Hint topraklarının kontrolü, askeri ve idari güç sahipliği ve kullanımına dönüşmüştür. Bölgedeki Hint Krallık ve Yönetimler ile kapitülasyon benzeri ticari anlaşmalar imzalamış, fabrikalar ve limanlar kurmuş Bölgedeki hakimiyet için Portekiz, Fransız ve Hollandalılara karşı savaşlar yapmıştır.

    Aslında her şey İngilizleri askeri olarak denizdeki ağırlığını hissettirmesiyle başlamış ve gelişmiştir. Şirketin kuruluşu 1588 yılında İspanyol Armada'sının İngilizlerce bozguna uğratılmasının hemen sonrasına rastlar. Şirketin Hindistan'daki etkinliğini artırması ise Portekizlilerin 1612'de Swally Savaşı'nda yenilmesi ile başlıyor. Bu savaş sonrası şirket kraliyetten diplomatik girişimde bulunmasını istiyor. 1757'deki Plassey Savaşı'ndan sonra ise şirket Hindistan'da etkin yönetimi eline geçirmiş. 1857'deki Hint İsyanı sonrası ise Britanya Kraliyeti yönetimi devralıyor.

    Portakal aromalı Çin çayını ilk kayıtlarına geçiren ve Earl Grey çayının geliştirilmesine de böylece katkı yapmış, Hindistan'da ürettikleri afyonu yasak olmasına rağmen aracılarla Çin'a satmış, şirket kayıtları British Library'de (Britanya kütüphanesi'nde) bulunan, East india Docks (liman/iskelelerinin) yatırımcısı, bir zamanlar Parlemento'da kendi lobisini kuracak kadar büyümüş devlet içinde devletçik bir yapı...
    #1877 vonidi | 4 ay önce