suttanipata

  1. 1
    Buddha'nın (M.Ö. 563-483) ölümünden 2-3 yüzyıl sonra yazılmış olan ve Buddhizmin en eski yapıtlarından Tripitaka (Üç Sepet) külliyatının en meşhur kitaplarından Suttapitaka içindeki Khuddakanikaya [Khuddakanikaaya] kısmı içinde yer alan 15 bölümden (beşincisi) biridir.

    Türkçe'ye ilk defa Korhan Kaya tarafından çevrilen bu bölüm ile Buddha felsefesinin temelleri (Dhamma/Dharma öğreti) ile ilgili genel bir görüş elde edilebilir. Çevirmen daha önce de 2. bölüm "Dhammapada"yı (Dharmapada) çevirmişti. Eserlerin orjinali Sanskritçe'nin kız kardeşi denilebilecek Pali dilinde yazılmış ve çeviri de bu unutulmuş dil üzerinden ingilizce çeviriler de dikkate alınarak yapılmış.

    Suttanipata [suttanipaata], sutta'ların dökülüşü demekmiş. Kitabın içindeki Korhan Kaya'nın hazırladığı sözlükçede "sutta"nın (sanskritçe 'suutra') tanımı: "iplik anlamındaki bu sözcük, ipliğe benzetilen cümlelerin oluşturduğu örgüye benzeyen dinsel kitapları anlatmak için kullanılmıştır; konuşma, vaaz." şeklinde yapılmıştır. Yani kitap vaazlardan/derslerden oluşuyor, çoğunlukla da soru-cevap şeklinde ilerliyor.

    Kitap Korhan Kaya'nın sunuş'u ile daha anlaşılabilir bir hale geliyor. Çevirmen, sunuş bölümünde Buddha ve buddhizmin tarihi, felsefesi, Buddhizm külliyatı ve çeviri hakkında genel bir bilgilendirme yapıyor. Konuya yabancı bile olsanız, ısınıyorsunuz.

    Kitabın içindekiler bölümünde sunuş (s. vii), sözlükçe (s. xxvii), kaynakça (s. xxxv),
    ı- yılan bölümü (uragavagga) (s. 3) (12 sutta-vaaz/konuşma)
    ıı- çullavagga (s. 27) (14 sutta)
    ııı- Mahavagga [mahaavagga] (s. 49) (12 sutta)
    ıv- atthakavagga (s. 105) (16 sutta)
    v- parayanavagga [paaraayanavagga] (s.129) (18 sutta) bölümleri yer alıyor.

    Her bölüm içindeki suttaların (vaazların) ayrı bir başlığı var.

    Kitapta, ideal insan betimlemesinde tekrarlar mevcut. Okuyan, "iyi/ideal bir insan"ın betimlemesini yeterince özümsüyor.

    Kanaatimce, Buddhizm bir felsefe/din olarak bazı sorunlara çözüm getirse de, buddhizmin ütopik olduğunu, birçok noktada sorulara yanıt vermemeyi tercih ettiğini, çelişkiler barındırdığını söylemeliyim. Her mantıklı ve doğal felsefede olduğu gibi iyi insan betimlemesi mükemmel bir ideal. Herkesin böyle olmasının mümkün olmadığı bir dünyada insanın nibbana'ya (nirvana) inmesi (nötr olması), varlığından ayrılması/varlık bilincinden uzaklaşması, bütün istek ve arzulardan kurtulması bireysel ve ütopik olarak mümkün olsa da akla ve doğaya uygun değil.

    Yine de buradaki mükemmel/süper insan ideali herkes için ulaşılması arzulanan bir hedef olarak durabilir. Birçok insanın kalbini dinginleştirebilir, huzur getirebilir, yaralarını sarıp olumlu bir havaya girmelerini sağlıyabilir. Buddhizm tüm felsefe/din/bilgi ve tanrıların reddini tavsiye eden Buddha'yı ve yolunu kutsayan bir reset tuşu gibi. Tuşun nerede olduğunu ve basılabilirse neler olacağını bilmek güzel.

    Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Hasan Ali Yücel Klasikler Dizisi'nin 362. kitabı olarak ilk baskısı ağustos 2019'da yapılmış. 152 sayfalık kitabın çevireni yukarıda belirtildiği üzere değerli bilim adamı, ankara üniversitesi Hindoloji Anabilim Dalı Başkan prof. Dr. Korhan Kaya (1970).

    isbn: 978-605-295-901-5 (Karton kapaklı) 978-605-295-902-2 (Ciltli)
    kitapyurdu bağlantısı
    #1515 vonidi | 2 ay önce